İŞ KAZALARIYLA MESLEK HASTALIKLARI SİGORTASI

 

İş kazası ve meslek hastalığının tanımı 13. Bu Yasaya göre:
     (1) İş kazası:
         (a) Sigortalının, işyerinde bulunduğu sırada veya yürütülmekte olan iş dolayısıyle,
         (b) Sigortalının, işyerinde bulunduğu  sırada veya yürütülmekte olan iş dolayısıyle,
         (c) Kadın sigortalının emzikli çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda;
           (ç) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere götürülüp getirilmeleri sırasında;
meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır.
9/1981       (2) Yasanın 4. maddesi kapsamındaki bir sigortalının Kıbrıs Türk Federe Devleti sınırları içinde işine giderken veya gelirken kazaya uğraması halinde, sigortalının belli bir yolda ve belli bir araçla gitmesi zorunda olup olmamasına bakılmaksızın o kaza bir iş kazası sayılır.
26/1985 Sigortalının herhangi bir şekilde yararlanmasına neden olacak her türlü olay türüne yerine ve zamanına bakılmaksızın, bu Yasa amaçları açısından iş kazası sayılır.
      (3) meslek Hastalığı, sigortalının çalıştığı işin veya işyerinin niteliğine göre tekrarlanan bir nedenle veya işin yürütüm koşulları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık veya ruhi arıza halleridir.
Sağlanan Yardımlar 14. İş kazalarıyla meslek hastalıkları halinde sağlanan yardımlar:
      (1) Sağlık yardımı yapılması
      (2) geçici iş göremezlik süresince günlük ödenek verilmesi;
      (3) sürekli iş göremezlik hallerinde gelir verilmesi;
      (4) protez araç ve gereçlerin sağlanması, takılması onarılması ve yenilenmesi;
      (5) İş kazası veya meslke hastalığı dolayısıyla bedeni veya ruhi bir arızaya uğrayanlardan ülkede tedavisi kabil olmayıp, ancak Bakanlıkça uygun görülen diğer bir ülkede kısmen veya tamamen tedavisi mümkün görülen ve mesleğinde uğradığı iş göremezlik derecesinin azalabileceği Bakanlıkça belirlenen yetkili sağlık kuruluşlarının vereceği sağlık kuruluşlarının vereceği sağlık kurulu raporu ile tesbit edilen sigortalının ve bu raporda belirtilmişse, refakatçisinin, gidip gelme yol paraları ile o yerde kalış ve tedavi giderlerinin ödenmesi; 
      (6) cenaze giderleri karşılığı verilmesi;
      (7) Sigortalının ölümünde hak sahiplerine gelir bağlanması
Sağlık yardımlarının kapsamı 15. İş kazalarıyla meslek hastalıkları halinde sigortalıya yapılacak sağlık yardımları, sigortalının
     (1) Hekime muayene ettirilmesi, hekimin göstereceği lüzum üzerine teşhis için gerekli klinik ve labaratuvar muayenelerinin sağlanması, gerekirse sağlık müessesesine yatırılması ve her türlü tedavinin yapılması,
      (2) tedavi süresince gerekli ilaç ve iyileştirme araçlarının sağlanması şeklinde olur. Bu sağlık yardımları sigortalının sağlığını koruma, çalışma gücünü yeniden kazandıma ve kendi ihtiyaçlarını görme yeteneğini artırma amacnı güder.
Sağlık yardımlarının süresi                   9/1981 16. Sağlık yardımı, iş kazasına uğrayan veya meslek hastalığına tutulan sigortalıların sağğlık durumunun gerektirdiği sürece devam eder.
Bu yardımlar iş kazasının olduğu veya meslek hastalığına tutulan sigortalının sağlık kuruluşunca tedaviye alındığı tarihten başlar.
İş kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli işgöremezlik geliri almakta olan veya bu geliri sermayeye çevirerek kendilerine ödenmiş bulunanlardan ayni iş kazası veya meslek hastalığı dolayısıyla yeniden tedavi edilmeleri Bakanlığın uygun göreceği yekili sağlık kuruluşlarının sağlık kurulu raporu ile gerekli gösterilennler de sağlık yardımlarından yararlandırılırlar
İşverenin yükümü 17. İşveren, iş kazsına uğrayan sigortalıya, Bakanlıkça işe el konuncaya kadar, sağlık durumunun gerektirdiği sağlık yardımlarını yapmakla yükümlüdür. Bu amaçla yapılan ve belgelere dayanan masraflarla yol paraları Bakanlıkça işverene ödenir. 
Yukarıda belirtilen yükümlerin yerine getirilmesindeki ihmal veya gecimeden dolayı, sigortalının tedavi süresinin uzamasına malül kalmasına veya malüllük derecesinin artmasına sebeb olan işveren, gerek Bakanlığı, gerekse sigortalının bu yüzden uğrayacağı her türlü zararı ödemekle ödemele yükümlüdür.
geçici işgöremezlik ödeneği 18. iş kazası veya meslek hastalığı dolayısıyla geçici iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilir.
Hekim tavsiyelerine uymazlık 19. İş kazası veya meslek hastalığı dolayısıyla hekimin bidirdiği tedbir ve tavsiyelere uyulmaması yüzünden tedavi süresinin uzamasına, malül kalmasına veya malüllük derecesinin artmasına sebep olan sigortalının geçici iş göremezlik ödeneğinin veya sürekli iş göremezlik gelirinin kendisine yüklenebilecek kusurun raporda belirtilen orandaki kısmi, bakanlık tarfından düşürülebilir. Şu kadar ki, bu düşürme %50'yi geçmez.  
9/1981 Ancak hekimin bildirdiği tedbir ve tavsiyelere elde olmayan nedenlerle uyulmadığı hekim raporunda belirtildiği takdirde geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli işgöremzlik geliri kesilmez.
Bakanlığın yazılı bildirisine rağmen, teklif edilen tedaviyi kabul etmeyen sigortalıy, tedavi için Bakanlığa başvuracağı tarihe kadar sağlık yardımı yapılmayacağı gibi geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri de verilmez.
Meslek Hastalığının saptanması               20/1991 20. Meslek hastalığı halinde bu Yasada öngörülen yardımlardan yararlanmak için, sigortalının çalıştığı işte meslek hastalığına tutulduğunun, "Bakanlık tarafından hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak sağlık işlemleri ile ilgili Tüzükte belirtilen esaslar çerçevesinde hekim raporu ile saptanması gereklidir."
Sürekli işgöremezlik hali 21. Geçici işgöremezlik hali sonunda Bakanlığın sevk edeceği sağlık kuruluşunun sağlık kurulu tarafından verilecek raporlarda belirtilen arızalarına göre, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünü en az %10 azalmış bulunduğu Bakanlıkça tesbit edilen sigortalı, sürekli işgöremezlik gelirine hak kazanır.
Sürekli işgöremezlik gelirinin hesaplanması 22. Sürekli işgöremezlik geliri, sigortalının mesleğinde kazanma gücünün tamamını veya bir kısmını yitirmiş bulunmasına göre hesaplanır.
Sürekli ve tam işgöremezlik sigortalıya yıllık kazancının %70'ine eşit bir gelir bağlanır.
Sürekli ve tam işgöremezlik sigortlıya bağlanacak gelir, tam iş göremezlik geliri olark hesaplanacak miktarın iş göremezlik derecesi oranındaki tutarıdır.
Sürekli kısmı veya sürekli tam iş göremezlik durumundaki sigortalı başka birininsürekli bakımına muhtaç ise bu gelir %50 artırılır.
23. Tam veya kısmi sürekli iş göremezlik geliri sigortalıya ömrü boyunca verilir.  
Gelirin sermayeye çevrilmesi             20/1991 "Ancak iş kazası sonucu saptanan sürekli kısmi işgörmezlik derecenin %25'den az olması ve bunun üç yıl içinde deiğşmesinin Bakanlıkça mümkün görülmemesi hallerinde, sigortalının isteği üzerine bu gelirlersermayeye çevrilerek ödenir. Sermaye tutarı Dairece hazırlanıp Bakanlıkça onaylanacak tarifeye göre hesaplanır."
Eş ve çocuklara gelir bağlanması 24. İş kazası veya meslek hastalığı sıonucu ölümlerde aşağıdaki kurallar uygulanır.
      (1) Ölen sigortalının 96. madde uyarınca tesbit edilecek yılık kazancının %70'inin:
           (a) Dul karısına %50'si, gelir alan çocuğu bulunmayan dul karısına üçte ikisi,
           (b) Sigortalı kadının ölümü tarihinden çalışmayacak durumda malül veya 60 yaşını doldurmuş olan ve geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen kocasına %50'si gelir alan çocuğu bulunmayan ayni durumdaki kocaya üçte ikisi;
           (c) Çocuklardan:
                (i) 18 yaşını veya orta öğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmamış olan veya çalışmayacak durumda malül bulunan ve Yasaya göre gelir veya aylık alamayan erkek çocuklarla, evli olmayan veya sonradan dul kalan ve bu Yasaya tabi işte çalışmayan ev gelir veya aylık almayan kız çocuklarının her birine %25'i.
                (ii) (i) paragrafında belirtilen ve sigortalının ölümü ile anasız ve babasız kalan veya sonradan bu durumda düşenlerle ana ve babları arasında evlilik bağlantısı bulunmayan yahut sigortalı babnın ölümü tarihinde evlilik bağlantısı bulunmakla beraber anaları sonradan evlenenlerin her birine %50'si.
oranında yıllık gelir bağlanır.
      (2) Sürekli kısmi işgöremezlik geliri sermaye olarak ödenmiş bulunan sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine  sigortalıya verilen sermaye nazara alınmaksızın, bu Yasa kaurallarına göre gelir bağlanır.
      (3) Sigortalı tarafından evlat edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş yahut babalğı hükme bağlanmış çocuklarıyla, sigortalının ölümünden sonra doğan çocukları, bağlanacak gelirden yukarıda belirtilen esaslara göre yararlanırlar.
      (4) Hak sahibi eş ve çocuklara bağlanacak gelirlerin toplamı sigortalının yıllık kazancının %70'ini geçemez. Bu sınırın aşılmaması için grekirse hak sahibi kimselerin gelirlerinden orantılı oarak indirimler yapılır.
      (5) Sigortalının erkek çocuklarına bağlanan gelirler çocuğun 18 yaşını orta öğrenim yapmas halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını dolduracağı tarihe kadar devam eder. Çalaışmayacak durumda malül olan erkek çocukların gelirleri bu yaşlara vardıktan sonra da kesilmez. Ancak geliri  kesilen erkek çocuklardan sonradan çalışmayacak durumda malül olanlara, bu Yasaya göre gelir veya aylık almamaları şartı ile, malüllük durumlarının tesbitine esas teşkil eden rapor tarihini takibeden aybaşından itibaren yeniden gelir bağlanır. 108 madde kuralı saklidır.  
      (6) Sigortalının kız çocuklarına bağlanan gelirler, bu Yasaya tabi larak çalışmaya başladıkları veya evlendikleri tarihi izleyen devre başından itibaren kesilir. Gelirin kesilmesine yol açan sebebin ortadan kalkması halinde (1). fıkranın (c) bendi kuralı saklı kalmak şarıyla, bu tarihten başlanarak yeniden gelir bağlanır. Ancak evliliğin son bulması ile kocasından da gelir almaya hak kazanan kimseye bu gelirlerden fazla olanı ödenir. 
      (7) Sigortalının dul eşi evlense bile gelirinin ödenmesine devam edilir. Sonraki eşinden de gelir almaya hak kazanan dul eşe bu gelirlerden fazla olanı ödenir. Sigortadan gelir alan iki kişinin birbirleriyle evlenmeleri halinde ise, gelirlerinin aynen ödenmesine devam edilir.
Ana ve babaya gelir bağlanması 25. Siortalının ölümü tarihinde eşine ve çocuklarına bağlanması gereken gelirlerin toplamı  sigortalının yıllık kazancının %70'inden aşağı ise, artanı eşit hisseler halinde geçimi sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen ana babasına gelir olarak verilir. Ancak, bunların her birinin hissesi sigortalının yıllık kazancının %702inin dörtte birini geçemez.
Sigortalının kontrol muayenesi 26. Sürekli iş göremezlik geliri bağlandıktan sonra sigortalı her zaman, işgöremezlik derecesinde bir artma olduğunu veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç duruna girdiğini ileri sürerek gelirde değişiklik yapılmasını isteyebileceği gibi Bakanlık da, sigortalıyı her zaman kontrol muayenesine tabi tutabilir.
Gerek sigortalının başvurması üzerine, gerk bakanlıkça uygun görülecek yetkili sağlık kuruluşlarında yaptırılan kontrol muayenesi sonunda sağlık kurulu raporuna göre sürekli iş göremezlik durumunda değişiklik olduğu tesbit edilirse, sigortalının sürekli iş görmezlik geliri, rapor tarihinden sonraki ay başından başlanarak artırılır, eksiltilirveya kesilir.
Geliri sermayeye çevrilmiş sigortalılardan sürekli iş görmezliği azlanlar için bu değişme istenemez. Ancak, sürekli iş göremezliği artanlar bu değişmeden yararlanırlar.
Kabul edilir bir özrü olmadığı halde kontrol muayenesini Bakanlığın yazılı bildirisinde belirtilen tarihten sonraki ay başına kadar yaptırmayan sigortalının sürekli iş göremezlik geliri, kontrol muayenesi için belirtilen tarihten sonraki ay başından başlayarak kesilir.
Şu kadar ki, kontrol muayenesini Bakanlığın yazılı bildirisinde belirtilen tarihten başlayarak üç ay içinde yaptıran ve sürekli iş göremezlik halinin devam ettiği tesbit edilen sigortalının yeni sürekli iş göremezlik derecesine göre hesaplanacak geliri rapor tarihinden sonraki ay başından başlanarak ödenir.
Kontrol muayenesini Bakanlığın yazılı bildirisinde belirtilen tarihten üç ay geçtikten sonra yaptıran ve sürekli işgöremezlik halinin devam ettiği tesbit edilen sigortalının yeni sürekli iş göremezlik derecesine göre hesaplanacak geliri, rapor tarihinden sonraki ay başından başlanarak ödenir. 
İşverenin sorumluluğu 27. İş kazası veya meslek hastalığı, işyerinin ksdı veya iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuat kurallarına aykırı hareketi veyahut suç sayılır bir eylemi sonucunda olmuşsa, Bakanlıkça sigortlıya veya hak sahibi kimdselerine yapılan ve ileride yapılması gerekli bulunan her türlü giderlerin tutarı ile gelir bağlanırsa bu gelirlerin 23. maddede sözü geçen tarifeye göre hesap edilecek sermaye değerleri toplamı, işverenden alınır.  
İş kazası veya meslek hastalığı, üçüncü bir kişinin kasıt veya kusuru yüzünden olmuşsa, Bakanlıkça bütün sigorta yardımları yapılmakla beraber zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücu edilir.
İşverenin kasdı veya ihmali veya iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuata aykırı hareketi veya suç sayılan bir eylemi nedeniyle sürekli veya geçici iş göremezliğe uğrayan sigortalı bu Yasada kendisine sağlanan masraflara ilaveten işveren hakkında herhangi bir tazminat davası açma hakkına sahiptir.
İşkazasını bildirme 28. İşveren, İş kazsını o yerdeki emniyet makamlarına derhal ve Bakanlığa da en geç kazadan sonraki iki iş günü içinde yazı ile bildirmekle yükümlüdür. Bu bildirme, örneği Bakanlıkça hazırlanan haber verme kağıtları doldurup verilerek yapılır.  
İşverenin kasden veya ağır ihmali neticesine iş kazasının bu madde gereğince Bakanlığa zamanında bildirilmemesinden veya haber verme kağıdında yazılı bilginin eksik veya yanlış olmasında doğan ve ileride doğacak olan bakanlık zararlarından işveren sorumludur. 
20/1991 Bakanlıkça kabul edilir zorunlu nedenlere (force majeure) dayanmaksızın birinci paragrafta yazılı süre içinde Bakanlığa bildirilmeyen iş kazası dolayısıyle, bildirme tarihine kadat iş göremezlik ödenekleri ile diğer masrafları işveren tarafından karşılanır ve bu harcamalar bakanlıkça işverene ödenemez. ancak Bakanlıkça kabul edilir zorunlu nedenlere (force majeure) dayanmaksızın birinci paragrafta yazılı süre içinde Bakanlığa bildirilmeyen iş kazası dolayısıyle, bildirme tarihine kadat iş göremezlik ödenekleri ile diğer masrafları işveren tarafından karşılanması gerktiği halde karşılanmazsa, bu harcamalar, Bakanlıkça sigortalıya ödenir ve derhal sonra Bakanlık tarafından yapılan bu işkazsı masraflarının tümü için işverene rüca edilir.
Meslek hastalığını bildirme 29. İşveren, bir sigortalının meslek hastalığına tutulduğunu öğrenirse veya durum kendisine bildirilirse bunu, örneği Bakanlıkça hazırlanan haber verme kağıdı ile öğrendiği günden başlayarak iki iş günü içinde Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür.
9/1981 Bu yükümü yerine getirmeyen veya haber verme kağıdında belirtilen bilgiyi kasten eksik veya yanlış bildiren işveren hakkında 28. maddenin ikinci veya üçüncü paragraflarındaki kurallar uygulanır.
İş kazasının soruşturulması 30. Haber verme kağıdında bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı hakkında bir karara varılabilmesi için, gerekirse Bakanlıkça soruşturma yapılabilir. işverenin de hazır bulunacağı ve gerekli belgeleri imzalayabileceği bu soruşturma ilgililer hakkında genel hükümlere göre ayrıca kovuşturma yapılır.
Meslek hastalığının incelenmesi 31. Meslek hastalığı ile ilgili bildirimler üzerine gerekli incelemeler Bakanlıkça uygun görülecek sağlık kuruluşlarına yaptırılır.
Bildirme ve itiraz 32. Bakanlık, sigortalıya veya diğer hak sahiplerine bağlanacak gelirleri yapılan  inceleme ve soruşturmalar sonunda ve gerekli belgelerin tamamlandığı tarihten itibaren en geç iki ay içinde tesbit ederek ilgililere yazı ile bildirilir.
9/1981 İlgililer, bağlanan geliri bildiren yazıyı aldıları günden başlamak üzere bir yıl içinde yetkili mahkemeye başvurarak bakanlık kararına itirazda bulunabilirler.
Bu itiraz, kararın uygulanmasını geciktirmez. İlgililer tarafından itiraz edilmesi veya itirazı reddi hakkındaki mahkeme kararının kesinleşmesiyle, Bakanlığın kararı kesinleşmiş olur.
Bu kesinleşme 26. madde gereğince gelirde değişiklik yapılmasına engel olmaz.