ORTAK KURALLAR

Ödenek ve gelirlere esas tutulacak günlük kazanç 96. İş kazalarıyla meslek hastalıkları, hastalık ve analık hallerinde verilecek ödenek ve gelirlerinhesabına ess tutulacak günlük kazanç, iş kazasının veya doğumun olduğu, yahut meslek hastalığı veya hastalık dolayısıyla iş görmezliğin başladığı tarihten önceki üç takvim ayı içinde, bu Yasanın uygulandığı bir veya birkaç işte 87. maddenin (1). fıkrasına göre elde edilen ve sigorta primi hesabına esas tutulan kazançlar toplamının doksana biridir.
Günlük kazançların hesabına esas tutulan üç takvim ayı içinde bazı iş günlerinde çalışmamış ve çalışmadığı günler için ücret almamış olan  sigortalının ödenek ve gelire esas olan kazancı, o üç aylık devre içinde 87. maddenin (1). fırasına göre elde ettiği kazançlar toplamının anılan fıkranın (a) bendine göre gün sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanır. 
87. madenin (1). fırasının (c) bendine göre yapılan ödemelerden, ödenek ve gelirlerin hesabına esas tutulan üç aylık dönemden önceki aylara ilişkin olanlar günlük kazancın hesabında nazara alınmaz. 
1981 Günlük kazancın hesabında 87. maddenin (1). fıkrasının (b) bendinde belirtilen ödemeler de nazara alınmışsa, ödenek ve gelire esas alınan günlük kazancın tutarı, 87, maddenin (1). fıkrasının (a) bendinde yazılı ücret toplamının 90'a veya ücret alınan gün sayısına bölünmesiyle hesaplanacak günlük kazanca bunun %50'si oraında bir ekleme yapılarak bulunan miktardan çok olmaz.
1981 Günlük kazancın hesabına esas tutulan üç aylık dönem içinde çalışmamış ve ücret almamış olan sigortalının günlük kazancının tesbitinde işkazasının veya doğumun olduğu yahut meslek hastalığı vya hastalık dolayısıyle iş görmezliğin başladığı tarihten önceki on iki takvim ayı içinde çalıştığı son üç aylık dönemde elde ettiği kazanç esas tutulurve gülük kazanç yukarıdaki fıkralara göre hesaplanır.
12 aylık dönemde çalışmamış ve ücret almamış olan sigortalı işe girdiği takvim ayı içinde  iş kazası veya meslek hastalığı dolayısıyla iş göremezliğe uğrarsa, günlük kazancı, iş göemezliğinin süree elde ettiği kazanç toplamı, ücret aldığı gün sayısına bölünerek hesaplanır. işe girdiği gün iş kazasına uğrayan sigortalının da taraflarca kararlaştırılmış olan günlük ücreti günlük kazanç sayılır. Sigortalı olarak çalışmaya ilk defa başlayanlar hakkında da bu fıkra kuralı uygulanır. 
Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı gün işkazasına uğrayan ve parça başına veya yapılan iş miktarına göre ücret alan sigortalının günlük kazancının hesabında aynı veya benzeri bir işte çalışan bnzri bi rsigortalının kaza tarihindeki günlük kazancı esas tutulur.
Günlük kazancının hesabına esas tutulan dönem içinde aynı zamanda birden çok işte çalışan sigortalının ödenek ve gelire esas tutulacak günlük kazancının tesbirtinde, bu işler dolayısıyla elde edilen ve sigorta primi hesabına esas tutulan kazançlar ayrı ayrı nazara alınır ve günlük kazanç yukarıdaki esaslar dairesinde hesaplanır.
Meslek hastalığı, sigortalının sigortalı olarak çalıştığı son işinden ayrıldığı tarihten bir yıl geçtikten sonra meydana çıkmış ise, günlük kazancı, bu son işinden ayrıldığı tarih esas alıarak yukarıdaki fıkralara göre hesaplanır.
4. maddenin (3) ve (4). fıkralarında gösterilen sigortalıların günlük kazancı da, işgörmezliğin başladığı tarihten önceki üç takvim ayı içinde prim hesabına esas tutulan aylık gelir basamakları toplamının doksanda biridir.
İş kazalarıyla Meslek Hastalıkları sigortasından bağlanacak gelirlere esas tutulacak yıllık kazanç yukarıdaki gelirler göre hesaplanacak günlük kazancın 360 katıdır.
Geçici işgöremezlik ödeneğinin hesaplanması 97. İş Kazası, Meslek hastalığı veya hastalık halinde verilecek geçici iş göremezlik ödeneği, sigortalının 88. ve 96. maddeler gereğincehesaplanacak günlük kazancın yarısıdır.
Sigortalının geçindirmekle yükümlü olduğu kimsesi varsa geçici işgöremezlik ödeneği günlük kazancının üçte ikisi üzerinden hesaplanır.
Sağlık müesseselerinde yatırılmak yahut bakımı balkanlıkça sağlanarak kaplıca veya içmelere göndeilmek suretiyle tedavi ettirilen sigortalıya günlük kazancının üçte biri verilir. Bu suretle tedavi ettirilen sigortalının geçindirmekle yükümlü olduğu kimsesi varsa, bu ödenek sigortalının günlük kazancının yarısına çıkarılır.
1985 Sürekli işgöremezlik geliri almakta olan sigortalı aynı arıza veya meslek hastalığı dolayısıla yeniden tedavi edilir ve yazışlı istekte bulunursa, sürekli işgöremezlik gelirine esas tutulan kazanca göre hesaplanacak bir günlük geçici işgöremezlik ödeneği ile bir aylık sürekli işgöremezlik gelirinin otuzda biri arasındaki fark, kendisine her gün için geçici işgöremezlik ödeneği olarak verilir.
Geçici işgöremezlik ödenekleri haftalık olarak ve iledikten sonra bakanlıkça verilir.
Bakanlıktan doğrudan doğruya alınmasında güçlük bulunursa, bu ödenek, Bakanlığın talimatı uyarınca, işveren tarafından Bakanlık hesabına sigortalıya verilir. Bakanlık bu Yasaya uygun olarak verilen ödenekleri belgelerine dayanarak işverene öder.   
Sigortalı kadının analığnda verilecek günlük işgöremezlik ödeneği, günlük kazancının üçte ikisidir.
Muayene için sigortalıya verilecek belge 1981 98. Bakanlıkça gerekli görüldüğü takdirde işveren, işkazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde, sigortalının kazancının ve prim ödeme gün sayılarını göstermek üzere, örneği Bakanlıkça hazırlanacak belgeyi düzenleyereksigortalıya vermekle yükümlüdür.
Bu belgede yazılı bilginin yanlış olması sebebiyle sigortalıya yersiz olarak verilen ödenekler ile sigortalının eş ve çocuklarına yersiz olarak yapılan sağlık yardımları masrafları işverenden alınır.
geçici işgöremezlik ödeneklerinin birleşmesi 99. Bir sigortalıda, İşkazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinden birkaçı birleşirse, sigortalıya, işkazalarıyla Meslek Hastalıkları, Hastalık ve Analık Sigortalarından hak kazandığı geçici işgöremezlik ödneklerinden en yükseği verilir
BVir sigortalıda yukarıda belirtilen hallere göre verilecek işgöremezlik ödeneği ile işsizlik sigortasından ödenek alma hali birleştiği takdirde, sigortalının sağlık yardımlarından faydalandığı sürece, kendisine şsizlik Sigortası ödeneği verilir.
Gelir ve aylıkların birleşmesi 100. Hem Malüllük hem de Yaşlılık Sigortasından aylık bağlanmasıan hak kazanan sigortalıya, bu aylılardan yüksek olanı, aylıklar eştse yalnız yaşlılık aylığı bağlanır.
Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm sigortaları ile işkazalarıyla meslek Hastalıkları sigortasından hak veya hak sahibine bu aylık ve gelirlerden yüksek olanının ümü, eksik olanının da yarısı bağlanır. Bu aylık ve gelirler eşitse, işkaalarıyla Meslek Hastalıkları Sigortasından bağlanan gelirin tümü, malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarından bağlananaylığın da yarısı verilir. malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarından aylık bağlanmadan önce işkazalarıyla Meslek Hastalıkları Sigortasından bağlaan ve sermayeye çevrieln gelirler ile Yaşlılık Sigortasından yapılacak toptan ödemelerde bu fıkra kuralı uygulanmaz.   
Malüllük sigortasından aylk bağlanmasına ve yaşlılık Sigortasından toptan ödeme yapılmasına hak kazanan sigortalıya yalnız aylık verilir.
Ana ve babalarından gelir veya aylığa hak kazanan çocuklar 101. Sigortalı olan ana ve babalarının ölümlerinde her ikisinde de gelir veya aylık bağlanmasına hak kazanan çocuklara, bunlardan intikal eden gelir ve aylıklardan yüksek olanının tümü, eksik olanının da yarısı bağlanır.
Ancak, 72. madde gereğince yapılacak toptan ödemelr yukarıdaki fıkra kuralı uygulanmaz.
Lira kesirleri 102. Bu Yasaya göre sigortalıya veya hak sahibi kimselerin her birine bağlanacak gelir veya aylığın tutarındaki lira kesirleri liraya çıkarılır.
Değişen gelir ve aylıkların başlangıcı        9/1981 103. Bu Yasaya göre gelir veya aylık bağlanan sigortalı ile hak sahibi kimselerin durumlarında kendilerine bveya başka hak sahiplerine bağlanmış bulunan gelir veya aylık miktarlarının değiştirilmesini gerektiren bir durum meydana gelirse, gelir veya aylık miktarları, değişikliğin meydana geldiği tarihten sonraki ay başından başlanarak yeni duruma göre değiştirlir. 26, 58 ve 108. maddeler kuralları saklıdır. 
Aylıkların sınırı ve alt sınıra göre ayarlanması     12/1979 104. (1) Bu Yasaya göre Malüllük ve Yaşlılık sigortasından bağlanacak aylıklar ile ölüm sigortasından aylık alan tek kişi de olsa hak sahibi kimselere bağlanacak aylıkların hesabına esas tutulan aylığın yıllık tutarı, 88. maddeye göre belirlenen günlük kazanç alt sınırının 360 katının yüzde yetmişinden az ve prime esas günlük kazanç üst sınırıın bir yıllık tutarı üzerinden hesaplanacak aylığın yıllık tutarından fazla olmaz.  
12/1979 (2) Sigorta primlerinin hesabında esas tutulacak 87 ve 88. maddelere göre saptanacak günlük kazanç nalt sınırında veya sigortalıların seçtiklerini beyan ettikleri Gelir basamaklarının alt sınırında meydana gelecek yükselmelerde, Malüllük, yaşlılık ve Ölüm Sigortalarından yeniden saptanan günlük kazancın alt sınıının 360 katının  yüzde yetmişinden az miktarlarda aylık almakta olanların aylıkları günlük kazancın alt sınırının yükseldiği tarihten sonraki devre başıdan başlayarak yeni günlük kazanç alt sınırına göre artırılır.
Ancak 153. madde hükümlerine göre sigortalılara bağlanacak aylıklar Yasaya ekli 1 numaralı cetvelde öngörülen ödeneklerden daha düşük olduğu takdirde, bu aylıklar düşük olduğu sürece, bu gibi sigortalılara 1 Numaralı Cetvelde öngörülen miktarlar üzerinden ödenek verilir.
Gelir ve aylıkların ödenmesi          9/1981 105. Sigortalıya ve hak sahibi olan kimselere bağlanan gelir ve aylıklar her ay peşin verilir.
Peşin verilen gelir ve aylıklar durum değişikliği veya ölüm halinde geri alınmaz.
26/1985 İşkazalarıyla Meslek hastalıkları Sigortasından sürekli işgöremezlik veya ölüm geliri ile malüllük Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarından aylık veya ödenek almakta olanlara veya o yıl içinde gelir, aylkık veya ödenek almaya hak kazanmış olanlara, bu Yasada aksine herhangi bir kural olduğuna bakılmaksızın, her yılın Aralık ayı içinde en sn gelir, aylık ve ödenek miktarı kadar ek ödenek verilir. 
Hakların işlenmesi ve düşmesi         9/1981 106. (1)  4. maddenin (1) ve (2). fıkralarında yazılı sigortalıların istihdam statüleri, hizmet akitleri, toplu sözleşmeler veya diğer istihdam koşulları gereğince kendilerine, işberenlerine, ülkede veya ülke dışında işkazası ve Meslek Hastalığı, Hastalık, Analık, Malüllük hallerinde sağlık yardımları yapılması veya işgöremezlik ödenekleri verilmesi hakı saklıdır ve bu haklara dokunulmaz.
Ancak bu yardım ve ödenekler:
        (a) Bu Yasa ile yapılması gerekenden fazla ise, sigortalıya ayrıca bu Yasa uyarınca yardım yapılmaz ve ödenek verilmez. 
        (b) Bu Yasa ile yapılması gerekenden az ise, işverenin yazılı beyanı üzerine tesbit edilecek aradaki fark sigortalıya Fondan ödenir. Bu fark hesaplanırken, analık halinde işverence yapılan sağlık yardımları nazara alınmaz.
     (2). Bu Yasada aksine kural bulunmadıkça İş kazalarıyla Meslek Hstalıkları Hastalık ve Analık Sigortaları hakları,  hakkı doğuran olay tarihinden altı ay içerisinde yazılı müracaat edilmediği takdirde düşer.
Not: 105. maddenin şart bendi 22/1987 sayılı Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiştir.
     (3). İş kazalarıyla Meslek Hastalıkları, Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarından, herhangi bir dönem ilişkin gelir veya aylığı, kendisine bildirim yapıldığı tarihten itibaren bir yıl içinde alamayanların, bu döneme ilişkin gelir veya aylıkları ödenmez.
     (4) geçici işgörmezlik ve işsizlik ödenekleri hakkında da yıukarıdaki (3). fıkra kuralı uygulanır.
Avans             9/1981 107. Bakanlık, ödenek gelir aylık veya tptan ödeme işlemlerine başlanmış bulunan ve gelir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazandığı anlaşılan sigortalıya veya hak sahibi kimselerine, ileride alacaklarından kesilmek üzere avans verilebilir. 
Eş ve çocukların kontrol muayeneleri 108. Bu Yasaya göre gelir ve aylık bağlanan çalışamayaak durumda malül koca ve çcuklar ile malüllük veya yaşlılık aylığı bağlanan sigortalının çalışamayacak durumda, malül koca ve çocukları, bakanlıkça kotrol muayenesine tabi tutulabilir. 
Malül koca 60 yaşını doldurduktan sonra kontrol muayenesine tabi tutulmaz.
Bağlamış bulunan gelir ve aylıklar, kontrol muayenesi sonunda tesbirt edilecek malüllük durumuna göre gerekirse rapor tarihinden sonraki ay başından başlanarak eksiltilir veya kesilir.
Kabul edilir bir özrü olmadığı halde kontrol muayenesi , Bakanlığın yazılı bildirisinde belirtilen tarihten sonraki ay başına kadar yaptırılmazsa, koca ve çocukların çalışamayacak durumda sayılmaları sebebiyle bağlanmış veya artırılmış bulunan gelir ve aylıklar kontrol muayenesi için belirtilen tarihten sonraki ay başından başlanarak eksiltilir veya kesilir. 
Şu kadarki konrtol muayenesi bakanlığın yazılı bildirisinde belirtilen tarihten başlayarak üç ay içinde yaptırılır ve malüllük surumunun dem ettiği tesbit olunursa, eksiltilen veya kesilen gelir ve aylıklar eksiltildiği veya kesildiği tarihten başlanarak verilir.
Kontrol muayenesi bakanlığın yazılı bildirisinde belirtilen tarihten üç ay geçtikten sonra yaptırılır ve malüllük durumunun devam ettiği tesbit olnursa, eksiltilen veya kesilen gelir veya aylıklar rapor tarihinden sonraki ay başından bşlayarak ödenir.
Yol Parası ve Zorunlu Masraflar 109. Bu Yasa gereğince, sigortalılar ile bunların hak sahibi kimseleri veya geçindirmekle yükümlü oldukları kimseler:
(1) Muayene ve tedavi,
(2) Protez araç ve gereçlerinin sağlanması,
(3) Analık,
(4) Sürekli işgöremezlik veya malüllük durumlarının tesbiti,
(5) Sağlık durularının tesbiti
(6) Raporlarının Bakanlıkça yeter görülmemesi üzerine yeniden muayene,
(7) Kontrol muayenesi,
dolayısıyle Bakanlıkça bir yerden başka bir yere gönderilirs, bunların ve sağlık veya bakım durumları sebebiyle başkalarıyla birlikte gitmelerinin gerektiği hekim raporu ile belgelenenlerle birlikte gidecek kimselerin gidip gelme yol paraları ile zorunlu masrafları bakanlıkça onanacak tarifeye göre ödenir.
İlgilerlerin istekleri veya itirazları üzerine Bakanlıkça muayeneye gönderlenlerden, sadece gerektiğinde bunlarla beraber gidenlerin gidip gelme yol paraları ile zorunlu masrafları verilir. 
Yukarıda belirtilen durumlarda, gerek bulundukları, gerekse gönderildikleri yerlerde yapılan muayene ve müşahadeler için ilgililerden Bakanlıkça masraf alınmaz. 
20/1991          Cenaze masrafı karşılığı 110. İşkazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalı ile sigortalı olarak çalışmkta veya malüllülk veya yaşlılık aylığı almakta iken veya sigortalı olarak çalışığı işten yrıldığı tarihten bir yıl geçmeden ölen sigortalı ile  bakmakla mükellef olduğu eşi ve çocuklarının Bakanlıkça onaylayacak tarife üzerinden cenaze masrafı karşılığında ödenir. 
Cenaze gerçek veya tüzel kişiler tarfından kaldırılırsa, masrafların belgelere dayanan ve tesbit edilen tarifedeki miktarı geçmeyen kısmı bunlara ödenir.
Cenaze masrafı, ölüm, işkazasından veya meslek hastalığından ileri gelmişse bu sigorta kolu hesabında başka sebepten ileri gelmişse Ölüm Sigortası hesabından karşılanır.
Kısa süreli sigorta kollarında nazara alınmayan süreler        9/1981 111. Sigortalının
          (1) Hükümlülükle sonuçlanmayan tutuklulukta geçidiği süre,

(2) İş Kazalarıyla Meslek Hastalıkları, Hastalık ve Analık Sigortalarından geçici işgöremezlik ödeneği veya işsizlik sigortası ödeneği aldığı ve iş göremediği süre, 

          (3) Herhangi bir yasa uyarınca askerlik mükellefiyetşnş yerine getirdiği süre,         
Bu Yasanın 36, 38, 49, 50 ve 52 maddelerinde belirtilen çalışma sürelerine girmediği gibi, işgöremezliğin başlandığı veya hastalığın anlaşıldığı yahut doğumun olduğu tarihten önceki bir yılın hesabında da nazara alınmaz.
Uzun süreli sigorta kollarından nazara alınmayan süreler 112. Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarının uygulanmasında Malüllük aylıkları kesilmiş bulunan sigortalıların kendilerine veya ölümlerinde hak sahibi kimselerine aylık bağlanması gerekirse, Malüllük aylığı ödenen süreler, ortalama yıllık kazanç ve prim ödeme gün sayısının hesabında nazara alınmaz. 
Sigortalının geçindirmekle yükümlü olduğu kimseler 113. Bu Yasa'nın uygulanmasında, sigortalının geçindirmekle yükümlü olduğu kabul edilebilecek kimseler aşağıda belirlenmiştir. 
            (1) Karısı, çalışamayacak durumda malül veya 60 yaşını doldurmuş kocası,
            (2) 16 yaşını veya orta öğrenim yapıyorsa 20 yaşını, yüksek öğrenim yapıyorsa 25 yaşını yahut 16 yaşını doldurmuş olup da çalışamayacak duruma malül çocukları,
            (3) Geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen bu Yasaya göre gelir veya vaylk almayan ana ve babası.
Geçici işgöremezlik veya işsizlik ödeneği verilmesine hak kazanılan tarihten önce, veya nesebi düzeltilmiş, yahut babalığı hükme bağlanmış çocuklar da (2). fıkra kapsamına girerler.  
Sigortalılık niteliğinin ne zaman yiirilmiş sayılacağı 114. 4. maddenin (1) ve (2). fıkralarında belirtilen sigortalılardan hastalık ve analık sigortaları primi yükümlülük hali sona erenlerin sigortalılık nitelikleri, Hastalık ve Analık sigortalarında uygulanmasında, prim yükümlülüğünün sona erdiği günü takiben onbeşinci günden başlayarak yitirilmiş sayılır. 
Ancak, sigortalıın ücretsiz izinli olması, greve iştirak etmesi veya işverenin lokavt yapması hallerinde sigortalılık niteliği bu sürelerin sona ermesini takiben onbeşinci günden başlayarak yitirilmiş sayılır.
4. maddenin (3) ve (4). fıkralarında sayılan sigortalıların bu sigortalılı süreleri sayılan sigortalıların bu sigortalılık süreleri ise, prim yükümlülüğünün sona erdiği ayı takiben onbeşinci gününden başlanarak yitirilmiş sayılır.
Sigortalılık süresi 115. Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarının uygulanmasında nazara alınacak sigortalılık süresinin başlangıcı, sigortalının bu Yasaya tabi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihtir.
Tahsis işleirnde nazara alınan sigortalılık süreleri, bu sürenin başlangıç tarihi ile sigortalının tahsis yapılması için yazılı istekte bulunduğu tarih; ölüm sahibiyle tahsisi için istekte bulunmayan sigortalılar için de ölü tarihi, arsında geçen süredir.
Raporlar 116. Bu Yasanın uygulanmasında:
(1) Sigortalıların sürekli işgöremezlik malüllük hallerinin,
(2) hak sahibi kimselerin malüllük durumlarının ,
9/1981 tesbitinde Bakanlıkça ygun görülecek sağlık kuruluşlarının yetkili sağlık kurallrınca verilecek raporlada belirtilen hastalık ve arızala esas tutulur.
Raporları yeter görülmeyen ilgililer Bakanlıkça yeniden başka ve daha üst sağlık kuruluşları veya sağlık kurallarında muayene ettirilebilirler.
İlgililerin durumlarının tesbitinde son muayene raporu esas tutulur.
Sigortalının bağışlanmaz kusuru ve kasdı. 9/1981 117. Bağışlanmaz kusuru ve kasdı yüzünden İşkazasına uğrayan, Meslek Hastalığına tutulan veya hastalanan sigortalıya verilecek geçici işgöremezlik ödeneği veya sürekli işgöremezlik geliri, bu kusurun derecesine göre Bakanlıkça yarısına kadar eksiltilebilir. Sigortalıya gerekli sağlık yardımları yapılır.
Yukarıdaki kural uyarınca Bkanlıkça yaplacak eksiltme, sigortalının kusurunun bakanlıkça saptanmasından sonra sigortalıya veya hak sahiplerine bir ay içinde yazılı olarak bildirilir. Sigortlı veya hak sahipleri yazılıbildiriyi aldıkları günden başlamak üzere bir ay içinde Sosyal Sigortalar İdare Meclisi'ne ve bu Meclisin vereceği karara karşı da yetkili Mahkemeye başvurabilir. 
Sigortalının bağışlanmaz kusuru 118. Tehlikeli olduğu veya hastalığa ebep olacağı bilinen yahut yetkili kimseler tarafından verilen emirlere aykırı olan veyahut açıkca izne dayanamadığı gibi hiç bir gereği veya yararı bulunmayan bir işi elinde olarak sigortalının yapması veya yapılması gerekli bir hareketi savsaması kusurun bağışlanmazlığına esas tutulur.