PRİMLER

Prim alınması 82. İş kazalarıyla Meslek Hastalıkları, hastalık, Analık, Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm, İşsizlik sigortalarının ve Evlenme halinin gerektirdiği her türlü yardım ve ödemelerle Bakanlığın bu Yasayı uygulamasının gerektirdiği her çeşit yönetim giderlerini karşılamak üzere, Bakanlıkça bu yasa kurallarına göre prim alınır.
Prim Oranları 83. Bu Ysanın uygulanmasında:
        (1) Tarifesine göre tesbit edilecek İş Kazalatıyla Meslek Hastalıkları Sigortası priminin tamamı işverenler tarafından verilir. Bu primin nisbeti %6'yı geçemez.
1.7.1992       (2) Hastalık Sigortsı primi, sigortalının kazancının % 6'sıdır. Bunun 1/3 oranında miktarı hissesi, 1/3 oranında miktarı işveren hissesidir. bakiye 1/3 oranında hisse miktarı Devlet Bütçesinden karşılanır.
        (3) Analık Sigortası primi, sigortalının kazancının %1'idir. Bu primin 1/2 oranında miktarı işveren hissesidir. Bakiye 1/2 oranında hisse miktarı Devlet bütçesinden karşılanır.
         (4) Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primi; 1/7/1992 tarihinden başlayarak sigortalının kazancının %6'sı işveren hissesi, %5'i sigortalı hissesi ve %^'ü de Devlet Bütçesimnden karşılanmak üzere toplam %14'dür.
         (5) İşsizlik Sigortası primi sigortalının kazancıın %3 ' üdür. bunun 1/3 oranında sigortalı hissesi, 1/3 oranında miktarı işveren hissesidir. Bakiye 1/3 oranında hisse miktarı devlet Bütçesinden karşılanır.
         (6) 4. maddenin (3) ve (4). fıkralarında gösterilen sigortalılar, beyan ettikleri gelir basamağı üzerinden:
               (a) İş Kazalarıyla Meslek Hastalıkları Sigortası priminin tamamını,
               (b) Analık Sigortası priminin 1/2 oranındaki miktarını,
               (c) Hastalık, Malüllük Yaşlılk ve Ölü m Sigortaları için bu maddenin (2) ve (4). fıkralarında her sigorta kolu için belirtilen prim toplamı oranında hesaplanacak tutarın 2/3 oranındaki miktarını, kendileri öderler.
  Analık sigortası primlerinin 1/2 oranında hisse miktarı ile (c) bendinde belirtilen şeklilde hesaplanan prim tutarının bakiye 1/3 oranındaki miktarı Devlet Bütçesinden karşılanır.
20/1991 Ancak Bakanlar Kurulu yukarıdaki prim oranlarını, toplam prim oranlarının iki katını aşmamak koşuluyla, her sigorta kolu için Bkanlığın önerisi ile gerektiği oranda ertırıp azaltabilir.
İş Kazalarıyla Meslek Hastalıkları prim oranının saptanması 84. İş Kazalarıyla Meslek hastalıları Sigortası primi, yapılan işin iş kazası ve meslek hastalığı bakımından gösterdiği tehlikenin ağırlığına göre saptanır.
20/1991 Hangi  kollarının hangi tehlike sınıfna girdiği, tehlike sınıflarına ait prim oranlarının saptanmasına uygulanacak ve esaslar Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak bir tüzükle saptanır.
  Lüzum görüldükçe prim tarifsinde gerekli değişilikler yapılabilir. prim oranları, iş kazaları ve meslek hastalıklarından dolayı yapılması gerekecek her türlü sigorta yardımları ve idare masrafları ile bağlanacak gelirlerin tesis sermayeleri toplamı göz önünde tutularak hesaplanır.
Tehlke sınıflarınn belli edilmesi    20/1991 85. Yaplan işin 84'üncü maddede belirtilen Tüzüğe göre hangi tehlike sınıflarına girdiği ve ödenecek İş kazalarıyla Meslek Hastalıkları sigortası primi oranı Bakanlıkça İşverene yazı ile bildirilir.
  Bakanlık, saptanmış bulunan tehlike sınıfını kararın takvim yılından en az bir ay önce işverene ve işveren tarafından değişiklik isteğinin de takvim yılından en az iki ay önce Bakanlığa bildirilmesi şarttır. 
  Böylece, karar bağlanacak değişiklikler yukarıdaki fıkrada yazılı karar veya istekten sonraki takvim yılı başında yürürlüğe girer.
9/1981 İşveren tehlike sınıfı ve prim oranı hakında, Bakanlıkça posta ile gönderilecek veya elden verilecek yazılı bildiriyi aldıktan sonra on beş gün içinde bakanlığa itirazda bulunabilir. Bakanlık bu itirazı inceleyerek iki ay içinde vereceği kesin kararı ilgiliye bildirir. İtiraz, primlerin ödenmesini geciktirmez.
Tehlike sınıfaına dokunabilecek değişiklikler 86. İşveren, tehlike sınıfına dolkunabilecek her türlü değişiklikleri bir ay içinde Bakanlığa yazı ile bildirmekle yükümlüdür.
  Bu bildime üzerine bakanlık, yaptıracağı incelemeler sonunda tehlike sınıfını değiştirebilir.
  Tehlike sınıfına dokunabiecek değişiklik bir ay içinde bildirilirse bu konuda bakanlıkça verilecek karar, değişikliğin meydana geldiği tarihten sonraki ay başından itibaren uygulanır.
  Tehlike sınıfına dokunabilecek değişiklik bir ay içinde bildirilmezse:
       (1) Tehlike sınıfı yükseliyorsa değişikliğin meydana geldiği,
       (2) Tehlike sınıfı alçalıyorsa, değişikliğin Bakanlıkçaöğrenildiği,
  tearihler esas alınmak ve bu tarihlerden sonraki ay başından itibaren uygulanmak üzere Bakanlıkça karar alınır.
Prime esas ücretler 87. Sigortalılarla işverenlerin bir ay için ödeecekleri ve devlet Bütçesinden karşılanacak primlerin hesabında:
        (1) 4. maddenin (1) ve (2). fıkralarında belirtilen;
             (a) Sigortalıların o ay için hakettikleri ücretlerin,
             (b) Sigortalılara hyat pahalılığı, aile yardımı (evlilik yardımı dahil), komisyon herhangi bir yasa uyarınca düzenlenip düzenlenmediğine bakılmaksızın ödenen servis ücreti ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde doğrudan doğruya veya dolaylı olarak işverence ödenen paraların,
             (c) işveren tarafından veya kaza mercilerince veriilen karar gereğince (a) ve (b) bentlerinde yazılı kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin brüt toplamı.
         (2) 4. maddenin (3) ve (4). fıkralarnda gösterilen sigortalıların bu Yasanın uygulama tarihi itibarıyla 88, maddede belirtilen günlük kazançların alt vr üst sınırları da nazara alınmak suretiyle Bakanlıkça 20 derece üzerinden bir tablo halinde tesbit edilip bakanlar Kurulunca onaylanacak ve sigortalıların yaşlarına göre girebilecekleri gelir basamakları esas alınır.
  Şu kadarki yolluklar, ölüm, doğum ve evlanme yardımları çocuk zammı ile ayni olarak yapılan yardımlar sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak ücretlerin aylık tutarının saptanmasında nazara alınmaz.
  Ancak, işverence ödenen geçici işgöremezlik ödenekleri, malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları için prim ödeme süreleri olarak dikkate alınır. İşveren bu amaçla geçici iş göremezlik sürelerine ait hekim raporlarının birer örneğini bir bildirimle birlikte geçici işgöremezlik süresinin sonundan itibaren en geç 30 gün içinde Bakanlığa verir.
  Her sigortalının prim hesabına esas tutulacak aylık kazanç toplamının 50 kuruş ve daha fazla olan kesirler liraya çıkarılır.
20/1991 Günlük, haftalık veya aylık olarak belirli bir ücrete dayanmış olmayıp da komisyon ücreti, kara latılma gibi belirsiz zaman ve miktar üzerinden ücret alan sigortalıların prim ve ödeneklerinin hesaplanmasında esa tutulacak günlük kazançları 88'inci madde kuralları saklı kalmak koşuluyla, Bakanlar Kurulunca saptanıp onaylanır.
  Şu kadar ki, sigortalının belirli başka bir kazancı varsa, bu takdirde prim ve ödeneklerin hesabında esas tutulacak günlük kazanç; yukarıdaki fıkraya göre hesap edilecek günlük kazancına, belirli ek kazancın üzerinden hesaplanacak günlük kazncın ilavesi suretiyle bulunur.  
  Bu Yasa gereğince primlerin hesaplanmasına esas tutulacak günlük kazanç, sigortalının bir ay için prime esas tutulan kazancının otuzda biridir.
  Günlük kazancın hesaplanmasına esas tutulan ay içinde bazı günlerde çalışmamış v çalşmadığı günler için ücret almamış sigortalının günlük kazancı, o ay  için prime esas ttulan kazancının ücret aldığı gün sayısına bölünmesi ile hesaplanır.
  Sigortalıların günlük kazançlarınn hesabınsa esas tutulan gün sayılar, aynı zamanda, bunlaın prim ödeme gün sayılarını gösterir.
  bir ay içinde çeşitliğ işverenlerin işinde çalışan sigortalının bu Yasa gereğincealınacak primlere esas tutulacak aylık ve günlük kazancının saptanmasında her işverenden elde ettiği aylık ve günlük kazanç tutarı ayrı ayrı nazara alınır ve primler buna göre hesaplanır.
  4. maddenin (3). ve (4). fıkralarında sayılan sigortalı, basamağına ait saptanan gelir miktarı üzerinden prim ödeme gün sayısı iki tam yılı doldurmadıkça bir üst basamağa geçemez. alt basamaklara geçmekte bu koşul aranmaz.
  Basamak değiştirme isteği Bakanlığa yazı ile bildirilir. Bu yazılı talebi takip edn aybaşından itibaren, sigortalı seçtiği basamağa ait tesbit edilen gelir miktarı üzerinden primleri öder.
Günlük kazanç       20/1991 88. Bu Yasa gereğince 4'üncü maddenin (1)'inci ve (2)'nci fıkralarında belirtilen sigortalılardan alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesaplanmasına esas tutulan günlük kazançların alt ve üst sınırları bu Yasanın uygulama tarihi itibarıyla Bakanlığın öbnerisi üzerine Bakanlar Kurulunca onylanır ve gerekirse en geç iki yılda bir aynı usul üzerine artırılabilir.
  Günlük kazançları da üst sınır üzerinden hesaplanır.
  Sigortalının kazancı alt sınırın altında ise bu kazanç ile alt sınır arasındaki farka ait sigortalı ve işveren primleri ile bu primlere ait Devlet karşılıkları hisselerinin tümünü işveren öder.
  Aynı zamanda birden fazla işverenin işinde çalışan sigortalıların ücretlerinden kesilen prim hisseleri tutarı, yukarıda yazılı üst sınır üzerinden hesaplanacak hisse miktarını aşarsa, farkı sigortalının müracaatı üzerine kendi hissesi oranında olmak üzere kendisine ödenir.
Çıraklara uygulanacak sigorta kolları      26/1985 88 A. 18 yaşını doldurmuş olmak koşuluyla, mesleki eğitimde bulunmak amacıyla bu Yasanın 4. maddesinin (2). fıkrası kapsamınsa çıraklık akdine göre çalışan sigortalılar sadece İşkazalarıyla Meslek Hastalıkları Hastalık ve Analık Sigortalarına tabi olup, bu sigorta kollarına ait 83. maddede belirtilen sigortalı prim hissesi işveren tarafından ödenir.
Prim belgeleri ve ölçümleme       20/1991 89. İşveren, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların sigorta primleri hesabına esas tutulan kazançlar toplamı ve prim ödeme gün sayıları ile sigorta primleini gösteren ve niteliği, usul ve esaslarıyla verilme süreleri Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak Tüzükte belirtilecek olan kayıt ve belgeleri Bakanlığa ve sigortalı hesap kartlarını sigortalılara vermeye veya o ay içinde sigortalı çalıştırmadığını ve ücret ödemediğini süresi içinde yazılı olarak Bakanlığa bildirmeye mecburdur. 
9/1981 Bu belgeler, tüzükte belirtilen usul ve esaslara göre gerçeğe uygun surette düzenlenmez veya vaktinde Bakanlığa verilmezse yahut bu belgelerin dayandığı işyeri kayıtları belgelerde yazılı olanları doğrulayıcı nitelikte görülmezse veyahurt belgelerde yazılı olanları doğrulayacak kayıt ve belgeler gösterilmezse, Bakanlık sigorta primleri hesabına esas tutulan kazançlar toplamını, tüzükte belirtilen usul ve esaslara göre ölçülmez.
  Ölçümleme sonucunda tesbit edilecek prim borcu işverene tebliğ edilir. İşverenler bu borca karşı 15 gün içinde öncelikle Bakanlığa ve bakanlığın kararına karşı da ilgili merci veya yetkili mahkemeye müracaat edebilirler. Müracaatlar prim borcunn takibini ve ödenmesini durdurmaz. 
  Ölçümleme suretiyle prim tahsil işverenler, ölçümlenen primlerin sigortalı hisselerine ait miktarlarını sigortalılardan talep edemez ve bu hususta sigortalılara rüca edemez.
9/1981 Usul ve esasları tüükte tesbit olunacak belgeleri işveren tarafından verilmeyen sigortalılara çalıştıkların, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde mahkemeye başvurarak alacaklarını ilam ile ispat ederlerse bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır 
  Sigortalının çalıştığı bir veya birkaç işte bu Yasada yazılı prim ödeme şartınıyerine getirmiş olmasına rağmen kendisi için verilmesi gereken kayıt ve belgeler işveren tarafından verilmediği veya verilen kayıt ve belgelerde kazançlarınveya prim ödeme gün sayılarının eksik gösterildiği bakanlıkça tesbit edilirse, Hastalık,Analık, İşsizlik Sigortalarından ve evlenme halinden gerekli yardımlar yapılır.
Primlerin ödenmesi 26/1985 90. Bu Ysanın uygulanmasında:
        (1) İşveren 4. maddenin (1). ve (2). fıkralarına göre bir ay içinde çalıştırdığısigortalıların sigorta primlerine esas tutulacak kazançlar toplamı üzerindn bu Yasa gereğince hesplanacak prim tutarlarını ücretlerinden kesmeye ve kimseye ve kendilerine ait primler tutarını da bu miktarda ekleyerek en geç ertesi ayın sonuna kadar Bakanlığa ödemeye mecburdur. 
  Hak edilen ve fakat sigortalıya ödememiş olan ücretler üzerinden tahakkuk ettirilen primler hakkında da, yukarıdaki fıra kuralı uygulanır.
36/1988       (2) 4'üncü maddenin (3)'üncü ve (4)'üncü fıkralarında gösterilen sigortalı prim borcunu (Ocak - Mart), (Nisan - Haziran), (Temmuz - Eylül) ve (Ekim - Aralık) sürelerine ait olmak üzer, ilgili dönemi takip eden ayın sonuna kadar bakanlığa ödemek zorundadır.
20/1991 Ancak, tarım, orman veya hayvancılık kesimlerinde kendi nam ve hesabına bağımsız veya işcveren olarak çalışanların kendilerine ait primlerin ödeme süreleri ile ödeme süreleri ile ödeme şekilleri, gerekli görülmesi halind Bakanlıkça hazırlanıp bakanlar Kurulunca onaylanacak bir Tüzükle saptanabilir. Ayrıca Bakanlar kurulu naylayacağı bir Tüzükle tarım, balıkçılık veya hayvancılık kesimlerinde kendi nam ve hesabına bağımsız olarak çalışanşların ödemek zorunda oldukları kendilerine ait prim miktarında, ekonomik bunalım, doğal afet veya kuraklık hallerinde %30 oranına kadar indirim uygulamaya yetkilidir.
  Prim, süresi içinde ve tam olarak ödenmezse, ödenmeyen kısıma, sürenin bittiği tarihten baişlayarak bir aylık süre için %10 ve bundan sonraki her ay için %5 gecikme zammı uygulanır. Ay kesintileri, tam ay olarak hesap edilir. Gecikme zammı yalnız prim alacaklarına uygulanır.
  Dava veya dava neticesinde mahkeme hükmüne bağlı borçlar için icra kovuşturması açılmış olsa bile, primlerin ödenmemiş kısmı için gecikme zammı tahsil olunur.
        (3) Sosyal Sigortalr Fonunun bu Yasanın uygulanmasında doğan vetahsil edilemeyen prim, gecikme zammı ve faiz alacakları, kamu alacaklarının Tahsili Usulu Yasa'nın ilgili hükümleri uyarınca da tahsil edilebilir.
        (4) Sosyal sigortalr Fonunun prim, gecikme zammı ve faiz alacakları, tercihli alacak olup öncelik taşır.
Ödenmeyen primler için Bakanlıkça düzenlenecek Belgeler 91. 90. maddenin (1). fıkrasına göre alınacak sigorta primlerinin ödenmesi için Bakanlıkça işverene, (2). fıkrasına göre alınacak sigorta primlerinin ödenmesi için  sigortalıya yapılacak bildiri üzerine prim borçları ödenmezse, Bakanlıkça düzenlenen ve işverenin prim borcu miktarını gösteren belgeler resmi dairelerin usulüne göre verdikleri belgeler hükmünde olup, yetkili adli mercilerice bu belgelere dayanarak işlem yapılır.
Prim Borçlarına halef olma       9/1981 92. Sigortalıların çalıştğı işyeridevredilir veya intikal ederse eski işverenin Bakanlığa olan sigorta primi ile gecikme zammı ve faiz borçlarından aynı zamanda yeni işveren de müteselsilen sorumludur. Bu kurala aykırı sözleşmeler muteber değildir. 
Teminatının prim borçlarına karşılık tutulması  93. Devlet sektörü ile sermayenin en az yarısı bu sektöre ait her çeşit teşekkül ve müesseseleri ve özel yasalarca kurulan teşekküllerce ihale yolu ile yaptırılan her türlü işleri üzerine alanlarla bunların adresleri, ilgili makamlar tarafından Bakanlığa bildrilir. İş alanlar tarfından bu işlere karşılık gösterilen her türlü teminat, prim ile gecikme zammı ve faiz borçlarının kalmadığına dair müracaatları üzerine Bakanlıkça mümkün olan en kısa sürede verilecek bir belge gösterilmedikçe geri verilmez. Ödenmiş sigorta primleri ile gecikme zamları ve faiz tutarı, bu teminat oaraya çevrilerek Bakanlığa yatırılır. ancak, prim ile gecikme zammı ve faiz borçları için Bakanlıkça kabul edilecek bir banka teminat mektubu bakanlığa tevdi olunduğu takdirde, iş alanlarına yukarıda belirtilen teminatlaroı Bakanlığın vereceği belgeye istinadan geri veilir.   
Yersiz olarak alınan primlerin geri verilmesi 94. yanlış veya yersiz olarak alınmış olduğu anlaşılan primler, alındıkları tarihten on yıl geçmiş ise, talepleri üzerine işveren hisseleri kendilerine ve Sigortalı hisseleri sigortalılara geri verilir.
  İşverenlere ve sigortalılara geri verilecek primler için Bakanlıkça yasal faiz de ödenir. Bu ay başından iadenin yapıldığı ay başına kadar geçen süre için ve bu süredeki banka vadesiz mevduatına uygulanan en yüksek yasal faiz hadlerine ve değişiklik tarihlerine göre hesaplanır.
  primleri geri verilenlere, primleri iptal edilen çalışmaları dolayısıyla, Bakanlıkça İş Kazalarıyla Meslek hastalıkları Sigortasından yapılmakta olan yardım ve ödemeler durdurulur. Hastalık, Analık, Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm, İşsizlik Sigortalarından ve Evlenme halinde yapılmakta olan ayardımlar ile verilmekte olan ödenek ve aylıklar ise, ilgililer bu sebeple gerekli yardım, tahsis ve ödeme şartlarını yitirmiş olurlarsa durdurulur. Şu  kadar ki, daha önce sağlanan yardımlara ait giderler ilgililerden geri alınmaz.