SOSYAL SİGORTALAR DAİRESİ

EĞİTİM NOTLARI

SOSYAL GÜVENLİĞİN TANIMI:

Genel anlamda Sosyal güvenlik, bir ülkede yaşıyanlar arasında hiçbir ayı gözetmeksizin toplumun tüm fertlerinin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarını karşılayacak tarzda bugün ve yarınlarını güven altına almayı hedef tayin eden girdemler bütününüdür.

SOSYAL SİGORTANIN TANIMI:

Yine genel anlamda Sosyal Sigortalar, Mesleki fizyolojik ve Sosyo ekonomik risklerden dolayı, gelir ya da kazancı devamlı veya geçici olarak kesilmiş veya azaltılmış bulunan (bireylerin) sigortalıların geçimini ve yaşam ihtiyaçlarını karşılayan ve Devlet güvencine dayalı bir sistem olarak tanımlayabiliriz.

Bu tanımlardan hareketle Sosyal Sigortaları 5 ana ilkeye dayandırmak gerekir: Sırayla;

1-) Finansmana dışardan katkı ilkesi: (işverenler ve gerektiğinde devletin finansmana katılması)

2-) Sigortalılar esası gelir dağılım ilkesi: Yüksek geliri olan sigortalılardan yüksek, düşük geliri olanlardan daha az prim alınması.

3-) Kendi kendine yardım (Nimet - Külfet) ilkesi: Sigorta programlarından yararlanacak kişileri, kendi primlerinin kendilerinin ödenmesi:(özel sigortalar) kişilerin hangi riskleri seçecekleri,

4-) Sigortacılık ilkesi: Sigorta tekniklerinden yararlanarak sigortalılar arasında fiziko eşitlenmenin sağlanması.

5-) Zorunluluk ilkesi: Sigortaya katılımı zorunludur.

ÜLKEMİZDEKİ SOSYAL GÜVENLİK:

Bilindiği gibi ülkemizdeki Sosyal Güvenlik Kurumları, Kamu görevlileri için Emeklilik fonu (26/77 Sayılı Emeklilik yasası), Sosyal Sigortalar ve kendi emekliliği olan diğer kurumlardır.

Bunlardan ikisi konumuz dışı olduğundan Sosyal Sigortalarla ilgili olan anlatmaya çalışalım.

K.C.SOSYAL SİGORTALAR FONU:

Ülkemizde ilk Sosyal Sigorta uygulaması 7/1/1957 tarihinde Kıbrıs Cumhuriyeti Sosyal Sigorta fonunun kurulması ile başlamıştır. Bu süreç Türk toplumu için genel olarak 21/12/1963 tarihine kadar devam etmiştir. Bu tarihten sonra sigortalılığını aynı fona devam ettirenler olmakla beraber bunların sayısı azdır. (Genellikle üslerde çalışanlar)

21.12.1963 - 31.05.1976 arası Türk toplumu için sigorta açısından ölü dönem olarak kabul edilebilir. Bazı istinai durumlar hariç, bu istinalar İngiliz Üslerine çalışanlar ile Türk Bölgelerinde bazı Bankalarda çalışıp prim karşılıkları yine aynı bankada bloke edilenlerdir. Bunların bu hizmetleri 1981 yılında çıkarılan bir tüzükle karşılıkları Daireye ödenmek suretiyle kabul edilmiştir.

16/76 SAYILI K.T.S.S YASASI:

31/5/1976 tarihinde 165 asıl 10 u da geçici olmak üzere. 175 Madde olarak yürürlüğe giren Sosyal Sigortalar Yasası Uuslararası çalışma örgütünün (İLO) kabul ettiği 9 Çağdaş risk faktöründe 8 tanesini içermekle kısmende 9. faktörü uygulaması nedeniyle çağdaş bir yasa olarak Yasal edilmelidir.

İşte bu çağdaş Sosyal Güvenlik risk faktörlerinden uygun vadeli olan, Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları ile ilgili uygulamalar seminemizin konusunu oluşturmaktadır.

Konunun daha iyi anlaşılması amacıyla, öncelikle Yasamızda belirtilen ve uzun vadeli sigorta koloarında prim günü olarak kabul edilen hizmetlerin neler olduğu hangi koşullarda sayılacağının bilinmesine gerek vardır.

Bu hizmetler;

1- 1/6/1977 tarihinden sonra ödenmiş prim gün süresi ile yine bu süre içinde ödenen G.İ.E ödeme günleri ve işsizlik için ödenen günler de isteğe bağlı ve Evkadını sigortalılığı da geçmiş süreler.

2- Kıbrıs Cumhuriyeti Sosyal Sigortalar fonuna tabi olanların  tarih birim ödeme süreleri ve borçlanma süreleri,

3- 16/76 Sayılı Yasanın geçici 9. maddesi altında kabul edilen süreler

a= T.M.T hizmeti

b= Mücahitler hizmeti

c= 21/12/1963 - 31/5/1976 tarihleri arasında Devlette çalışanların hizmeti

4- T.C ile yapılan Sosyal Güvenlik sözleşmesi uyarınca T.C Emekli Sandığı, Bağ - Kur ve Sosyal Sigortalar Kurumu ve borcu özel sendilkalarda tabi olarak geçen süreler.

5-Yasanın G.2. Maddesi uyarınca kabul edilen süreler. (Bu Madde artık uygulanmıyor)

Bu hizmet sürelerinin hangi koşul veya koşullar sa sayılacağı ve ne şekilde işlem göreceği konusu kısaca görmeye çalışalım.

1-) 1/6/1977'den sonra yasanın 1,2,3 ve 4. fıkralarına tabi olup, M.Y.Ö. Sigortaları prim ödeyenler ve bunların ödendikleri G.İ.G ve işsizlik süreleri ile yine yasanın 155, 95 ve 95/A Maddeleri uyarınca sigortalı olup prim ödeyenlerin ödenmiş prim gün sayıları.

2-) Kıbrıs Cumhuriyeti Sosyal Sigortalar Fonunu tabi olanların o dönemde ödemiş oldukları haftalık prim ödeme süreleri ve borçlanılan süreler.

Bu süreler resmi hizmet belgesi veya Sendikalar aracılığı ile Kıbrıs Rum Yönetimi S.S. Dairesinden temin edilen hizmet belgeleridir. Bu belgeler Dairemize hazırlanmış olan form SS-22 ile birlikte alınır ve Dairemiz İdare meclisinde görüşülüp gerçerli kabul edildikten sonra işlem görür.

3-) Geçici 9. Madde altında sayılan süreler:

a= T.M.T Hizmeti = 1/8/1958 - 21/12/1963 tarihleri arasında geçen sürelerdir. Bu sürelerin kabulu için önce AS-AL şubeden alınacak TMT hizmet belgesi bir form elinde Daireye verilmelidir. Daha sonra Dairece bu hizmetler değerlendirilmekte ve 1/6/1977'den sonra en az 3600 gün M.Y.Ö prim ödemiş ise bu hizmetler sayılmaktadır.

b= MÜCAHİTLER HİZMETİ

21/12/1963 tarihinden G.K yasasının yürürlüğe girdiği 30/11/1976 tarihi arasında olan hizmettir. Bu hizmetin kabulü için yine Mücahitlik kimlik kartının fotokopisi bir form elinde daireye verilmelidir. Şayet sigortalı 1/6/1977'den sonra en az 3600 gün prim ödemiş ise ve bu Mücahitlik hizmetine herhangi bir aylık almıyorsa veya bu hizmeti emeklilik aylığının hesaplanmasına kullanılmşsa bu hizmet M.Y.Ö uygulamalarında prim gün sayısı olarak kabul edilir.

4-) TC'DE GEÇEN SÜRELER:

T.C ile K.K.T.C arasında imzalanan ve 1/2/1988 tarihinden beri yürürlükte bulunan Sosyal Güvenlik sözleşmesi hükümleri uyarınca T.C Emeklilik Sandığı, Bağker, S.S.K ve 506 Sayılı S.S Mevzuatını uygulayan çeşitli Sandıklara tabi olarak geçen hizmet süreleri.

5-) GEÇİCİ 2. MADDEYE GÖRE SAYILAN SÜRELER:

Bu maddeye göre kabul edilen süreler hakkında, ilgili Maddenin  fiilen uygulanmaması nedeniyle bilgi verilmesine gerek duyulmamıştır.

Bu bilgilerden sonra uzun vadeli sigorta kollarından Malüllük Sigortaları üzerinde duralım: