TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE

TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ARASINDA

SOSYAL GÜVENLİK ANDLAŞMASI

Sosyal Güvenlik alanındaki ilişkileri düzenlemeyi arzu eden Türkiye Cumhuriyeti Hükmeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti,

Her iki ülkeden birinin vatandaşlarının diğer ülkenin Sosyal Güvenlik mevzuatına göre, o tarafın vaandaşları ile eşit işleme tabi tutulmaları prensibini teyid ederek,

Bu prensibin yürürlüğe konması ve bir tarafın ülkesinden diğer bulundukları sırada kendi mevzuatlarına göre kazandıkları hakların korunması v gittikleri ülkede yürürlükte bulunan mevzuatla sağlanan muadil haklardan yararlanmaları hususunda gerekli tedbirlerin alınmasını arzu ederek,

Aşağıdaki hususlarda andlaşmaya varmışlardır:

BÖLÜM I

GENEL HÜKÜMLER

MADDE I

Bu Andlaşmanın uygulanmasında;

1. "Vatandaş" (TC - KKTC)

Taraf ülkelerin Anayasasına göre vatandaş sayılan kimseyi;

2. "Mevzuat"

2. maddede beliritlen sigorta kolları ile Sigorta Güvenlik yardımlarına taallük eden her iki Akit Taraf ülkesinde veya bu ülkelerin bir kısmında yürürlükte bulunan ve gelecekte yürürlüğe girecek kanun, tüzük ve yönetmelikleri;

3. "Yetkili Makam"

Türkiye bakımından; Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanlığı veya diğer ilgili bakanlıkları;

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bakımından; Sosyal Güvenlik işlerinden sorumlu bakanlık veya diğer ilgili Bakanlıkları;

4."Sosyal Güvenlik Kuruluşu"

2. maddede beliritlen mevzuatı uygulamakla görevli teşkilat veya makamları;

5. "Sosyal Güvenlik Kurumu"

Türkiye bakımından; Merkezi Türkiye'de bulunan yetkili Sosyal Güvenlik Kurumunu;

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bakımından; Merkezi Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devletinde bulunan yetkili Sosyal Güvenlik Kurumunu;

6. "Yetkili Sosyal Güvenlik Kurumu"

Sigortalının yardım isteğinde bulunduğu veya yardım istemek hakkına sahip olduğu veyahut son defa çalıştığı taraf ülkesinde ikamet ettiği sırda bağlı oduğu veya yarım isteğinde bulunabileceği Ssoyal Güvenlik Kurumunu, bu taraf mevzuatından belirtilecek Sosyal Güvenlik urumunu;

7."İkamet Mahallindeki Sosyal Güvenlik Kurumu"

İkamet mahalli için yetkili Sosyal Güvenlik kurumunu, bu Taraf mevzuatında böyle bir mercii belirtilmemişse Yetkili makam tarafındn belirtilecek Sosyal Güvenlik Kurumunu;

8."Aile Fertleri"

Sigortalının, uygulanacak mevzuatta tarif edilen geçindirilmelşe yükümlü olduğu kimseleri;

9."Çalışma"

Uygulanan mevzuaata göre çalışmayı veya faaliyette bulunayı;

10."Prim Ödeme Süresi"

Prim veya kesenek ödenmiş olan veya ödenmiş sayılan süreyi;

11."Muadil Süre"

İkame süresi, ara verme süresi veya eklenen sürelerden, uygulanan mevzuata göre, prim ödeme süresine muadil sayılan süreleri;

12. "Sigortalılık Süreleri"

Türkiye bakımından; uygulanan mevzuata göre sigortalılık veya hizmet süresi olarak kabul edilen sürelerini;

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bakımından;uygulanan mevzuata göre sigortalılık süresini;

13."Para Yardımı"

her türlü zam ve ilaveleriyle birlikte para yardımını;

14. "Gelir veya Aylık"

Her türlü zam ve ilaveleriyle birlikte gelir veya aylıkları;

15. "Hak Sahipleri"

Akit Tarafların, bu Andlaşmanın 2. maddesinde ayılan mevzuatlarına göre hak sahipleri olarak tarif edilen veya kabul edilen kimseleri;

16."İşçi,Sigortalı, Çalışan, Hizmetli veya Benzerleri"

Akit tarafların, bu Andlşmanın 2. maddesinde sayılan mevzuatlarının uygulanmasında bu şekilde tarif veya kabul ifade eder.

MADDE 2

Bu Andlaşma, aşağıda yazılı Sosyal Güvenlik Mevzuatı hakkında uygulanır;

1. Türkiye bakımından;

a-) İşçiler (Tarım işçileri dahil) hakkında uygulanan Sosyal Sigortalar (Hastalık, Analık, İşkazaları ile Meslek Hastalıkları, Mamüllük, Yaşlılık ve Ölüm) hakkındaki mevzuat,

b-) Devlet Memur ve Hizmetlerini kapsayan Türkiye CumhuriyetiEmekli Sandığı hakkındaki mevzuat,

c-) Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar ile Tarımda Kendi Adına ve Hesabına çalışanlar hakkındaki mevzuat,

d-) 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20. maddesinde sayılan sandıklarla ilgili mevzuat,

2. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bakımından,

a-) Kamu görevlileri kadrolarında hizmete alınan şart tasarrufarına dayanarakasaletleri muvazzaf tekaüdiyeli olarak onaylayıncaya kadargeçen adaylık döneminde sigortalı olarak çalıştırılanlar,

b-) Bir hizmet veya çıraklık akdine dayanarak çalıştırılanlar (Tarım,Orman ve Hayvancılık kesimi dahil),

c-) Kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar (Tarım, Orman, hayvancılıkkesimi dahil)

d-) İşveren durumundaki Çiftçiler (Tarım, Orman ve Hayvancılık kesimlerinde Ortakçı, Yarıcı,Müstecir ve benzerleri dahil),

e-) 1976 kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasasının XVII. bölümü altında düzenlenmiş bulunan özel uygulamalara ilişkin kurallar.

3. Bu Andlaşma, bu maddede yazılı mevzuatı değiştirecek veya tamamlayacak veya bu konuda yeniden çıkarılacak bütün mevzuat hakkında da uygulanır.

MADDE 3

Bu Andlaşma aksine hüküm yoksa, Akit Tarafların vetandaşları ile bunların geçindirmekle yükümlü olduğu ve ölümlrinde hak sahibi kimseleri hakkında da uygulanır.

MADDE 4

1. Bu Andlaşmada aksine hüküm yoksa 3. maddede belirtilen kimseler, Akit Tarafların mevzuatına göre hak ve yükümlülük bakımından eşit sayırlar.

2. Bu Andlaşmanın 2.maddesinde yazılı Sosyal Güvenlik Mevzuatına göre kazanılan haklar, ilgililerin diğer Akit Taraf ülkesinde ikamet etmesi sebebiyle durdurulamaz, kesilmez ve indirime tabi tutulamaz.

MADDE 5

Bu andlaşmada aksine hüküm yoksa, çalışanların mecburi larak sigortaya tabi tutulmaları ve iş münasebetlerinden doğan ve işverene ait olan hak ve yükümlülüklri bakımından işverenin ikametgahı veya iş merkezi diğer Akit Taraf ülkesinde bulunsa dahi haklarında, çalıştıkları ülkede yürürlükte bulunan mevzuat uygulanır.

MADDE 6

Bu Andlaşmanın 5. maddesindeki genel kural aşağıdaki istinalara tabidir.

1. İş merkezi Akit Taraflardan birinin ülkesinde bulunan bir işverenin hizmetindeki kimse geçici olarak bir işin icrası için diğer Akit Tarafın ülkesine gönderildiği takdirde, bu taraf ülkesine vardığı tarihten başlayarak yirmi dört ay müddetle kendi ülkesinde çalışıyormuş gibi, hakkında iş merkezinin bulunduğu Akit Taraf mevzuatı uygulanır.

Çalışma süresi yirmidört ayı aştığı takdirde; işçi, işverenin veya işveren, işçinin muvafakatını almak şartıyla, önceen istekte bulunur ve 5. madde hükmünü uygulamak durumunda olan diğer Akit Tarafın Yetkili makamı buna muvafakat ederse, bu kimse hakkında iş merkezini bulunduu Akit Taraf mevzuatının uygulanmasına devam edilir

2. Merkezi, Akit Taraflardan birinin ülkesinde bulunan bir nakliyat işçisi bir işin icrası için geçici olarak diğer Akit Taraf ülkesine gönderildiği takdirde, bu işçi, hakkında, işyeri merkezinin bulunduğu ülkede çalışıyormuş gibi o Taraf mevzuatı uygulanır.

3. Merkezi, Akit Taraflardan birinin ülkesinde bulunan hava nakliye işinde çalışanbir işçi bir işin icrası için geçici olarak diğer Akit taraf ülkesine gönderildiği takdirde, bu işçi hakkında, işyeri merkezinin bulunduğu ülkede çalışıyormuş gibi o Taraf mevzuatı uygulanır.

MADDE 7

1. Akit Taraflardan birinin limanlarından birine kayıtlı bir geminin mürettebatı hakkında o Taraf mevzuatı uygulanır.

2. Akit Taraflardan birinin limanında bir işçi, diğer Akit Tarafın limanlarından birine kayıtlı bir geminin yükleme, boşaltma veya tamir işlerinde çalışır veya bu işlere nezaret ederse bu işçi hakkında limanın bulunduğu ülkenin mevzuatı uygulanır.

3. Akit Taraflardan birinin ülkesinde ikamet eden bir işçi, diğer Akit Tarafın limanlarından birine kayıtlı bir gemide, geminin sahibi olmayan ve iş merkezi işçinin ikamet ettiği ülkede bulunan bir işveren tarafından geçici olarak çalıştırıldığı takdirde, bu işçi hakkında ikametgahının bulunduğu yer mevzuatı uygulanır.

MADDE 8

Akit Taraflardan birinin vatandaşı, Devlet veya amme hizmeti görmek üzere, kurumu tarafından, diğer Akit Taraf ülkesine gönderilirse, bu kimse hakkında vatandaşı bulunduğu Akit Taraf mevzutı uygulanır.

Akit Taraflardan birinin vatandaşı, diğer Akit Taraf ülkesinde vatandaşı, bulunduğu Tarafın dairesinde veya kendi elçilik, temsilcilik veya konsolosluk mensuplarının şahsi hizmetlerinde çalıştırıldığı takdirde, bu kimse hakkında yukarıdaki hüküm uygulanır.

MADDE 9

Akit Tarafların Yetkili Makamları aralarında anlaşmak suretiyle 5. maddenin genel kuralına başka istisnalar da getirebilirler. Aynı şekilde, Akit Taraflar karşılıklı mutabakat ile bu Andlaşmanın 6. ve 7. maddelerinde beliritlen istisnaların, icabı halinde uyglanmamasına izin verebilirler.